Historia.azv.pl arrow Artyku造 arrow Wiek XIX arrow Wojny o zjednoczenie W這ch
WYSZUKIWARKA
Wojny o zjednoczenie W這ch PDF Drukuj Email

Wojny o zjednoczenie W這ch


W dziewi皻nastowiecznych W這szech istnia造 bardzo silne tendencje zjednoczeniowe. Dwie gówne wizje zjednoczenia to z jednej strony model demokratyczno-republika雟ki (gównym przedstawicielem Mazzini) oraz zwi您any z dynasti sabaudzk model monarchistyczny. Gównym przeciwnikiem w walce o zjednoczenie W這ch by豉 dla W這chów Austria, kontroluj帷a du膨 cz窷 pó軟ocnych W這ch (w tym Wenecj). Natomiast za gówny o鈔odek mog帷y doprowadzi do zjednoczenia uwa瘸no Królestwo Sardynii (Piemont). Pa雟two to prowadzi這 polityk liberaln, dzi瘯i czemu Mediolan sta si kulturaln stolic W這ch. W czasie wiosny ludów król Sardynii Karol Albert, pod wp造wem opinii publicznej uwa瘸j帷ej go za jedyn osob mog帷 doprowadzi do zjednoczenia W這ch, zdecydowa si na wypowiedzenie wojny Austrii. Ta jednak po uporaniu si z innymi wewn皻rznymi problemami, stosunkowo 豉two pokona豉 wojska Karola Alberta, który musia abdykowa. Jego nast瘼c zosta Wiktor Emanuel II, natomiast premierem zosta Camillo Cavour. Przeprowadzi on liczne reformy wewn皻rzne wzmacniaj帷e gospodark Piemontu. Cavour wzmocni tak瞠 pozycj mi璠zynarodow Sardynii, poprzez poparcie, jakiego udzieli Francji i Wielkiej Brytanii podczas wojny krymskiej.

Po do鈍iadczeniach wojny z Austri w czasie wiosny ludów, Cavour zdawa sobie spraw, 瞠 w konflikcie z monarchi habsbursk pozbawiony pomocy Piemont nie ma 瘸dnych szans. Najlepszym sojusznikiem dla Sardynii wydawa豉 si rz康zona przez Napoleona III Francja. Momentem prze這mowym by nieudany zamach na Napoleona przeprowadzony przez w這skiego republikanina Orsiniego. Spowodowa這 to zmian polityki w這skiej Francji, obawiaj帷ej si na tych ziemiach rewolucji demokratycznej. Napoleon postanowi wi璚 wspiera Królestwo Sardynii i rz康z帷 ni dynasti Sabaudzk. W 1858 roku w Plombiers odby這 si spotkanie Napoleona III i Cavoura. Porozumienie przewidywa這, 瞠 Francja udzieli pomocy Piemontowi w wypadku zaatakowania go przez Austri. Celem wojny mia這 by zjednoczenie ca造ch pó軟ocnych W這ch, tj. Lombardii, Wenecji i Piemontu pod panowaniem dynastii sabaudzkiej. W zamian Sardynia zrezygnowa豉by z Sabaudii i Nicei na rzecz Francji.

Wymierzone w Austri porozumienie francusko-piemonckie spowodowa這 szybk reakcj monarchii habsburskiej. W kwietniu 1859 roku Austria wystosowa豉 ultimatum, w którym 膨da豉 natychmiastowej redukcji armii piemonckiej. Sardynia odrzuci豉 je, w nast瘼stwie czego armie austriackie wkroczy造 do Piemontu. Po陰czone wojska francusko-sardy雟kie odnosi造 kolejne zwyci瘰twa: w bitwie pod Magent, 7 czerwca zdoby造 Mediolan, 23 czerwca zwyci篹y造 w bitwie pod Solferino (bitwa ta by豉 niezwykle krwawa, Henryk Dunant po obejrzeniu pola bitwy podj掖 starania, które doprowadzi造 do powstania Czerwonego Krzy瘸). Jednak gro嬌a interwencji pruskiej (nie chcieli dopu軼i do zbytniego wzmocnienia Francji), spowodowa豉 rozpocz璚ie przez Napoleona rokowa pokojowych. 8 lipca 1859 roku w Villafranca podpisano rozejm zgodnie, z którym Austria oddawa豉 Lombardi Francji, a ta zobowi您ywa豉 si przekaza j Sardynii w zamian za Sabaudi i Nice. Wenecja pozostawa豉 jednak pod panowaniem austriackim. W tym samym czasie w wyniku pora瞠k austriackich, w ca造ch W這szech wybucha造 powstania obalaj帷e dawnych w豉dców i 膨daj帷e po陰czenia z Piemontem. Jednak w wyniku pokoju zawartego w Zurychu (potwierdza postanowienia z Villafranca) postanowiono przywróci obalonych w豉dców. Pa雟twa w這skie mia造 utworzy konfederacj pod przewodnictwem (nominalnym) papie瘸 i z politycznym wp造wem Piemontu.

Jednak sytuacja w 鈔odkowych W這szech nie uspokaja豉 si (obawiano si wybuchu rewolucji) i rz康 piemoncki uzyska zgod mocarstw, na przy陰czenie ziem 鈔odkowych W這ch do Królestwa Sardynii. W wyniku tych dzia豉 jedynymi niezale積ymi od Mediolanu pa雟twami w這skimi by這 Pa雟two Ko軼ielne i Królestwo Obojga Sycylii. Cavour nie móg prowadzi bezpo鈔ednich dzia豉 maj帷ych na celu w陰czenie tych ziem do Piemontu, gdy obawia si interwencji Francji i Rosji. W tej sytuacji inicjatywa przesz豉 do obozu demokratycznego (Mazzini, Garibaldi). Cavour by dosy niech皻ny demokratom, ale nie przeszkadza im w podejmowaniu dzia豉 (gromadzeniu broni i ludzi). Natomiast Wiktor Emanuel II udzieli im tajnego poparcia. W maju 1860 roku wyruszy豉 na Sycyli tzw. „wyprawa tysi帷a” (ochotnicy zwani te „czerwonymi koszulami”). Po wyl康owaniu, Garibaldiemu dosy szybko uda這 si przy wsparciu miejscowych opanowa wysp. W sierpniu jego oddzia造 przeprawi造 si na pó逕ysep, a we wrze郾iu zdoby Neapol. W tym samym czasie pod pretekstem obrony papie瘸 przed rewolucj, wojska piemonckie wkroczy造 do Pa雟twa Ko軼ielnego. Pod koniec 1860 roku w plebiscytach przeprowadzonych w po逝dniowych W這szech, ludno嗆 opowiedzia豉 si za zjednoczeniem Piemontu z ziemiami Pa雟twa Ko軼ielnego, Neapolu i Sycylii. W lutym 1861 roku zosta造 ostatecznie pokonane wojska dawnego króla Obojga Sycylii Franciszka II. W dniu 17 marca 1861 roku zgromadzenie narodowe proklamowa這 powstanie Królestwa W這ch i og這si這, 瞠 Wiktor Emanuel II przybiera tytu Króla W這ch (dla siebie i swoich nast瘼ców). Jednak poza Królestwem W這ch nadal pozostawa豉 Wenecja i Rzym wraz z okolicami.

Konflikt austriacko-pruski w 1866 roku stworzy mo磧iwo嗆 przy陰czenia do W這ch austriackiej Wenecji. Poprzez sojusz ze zwyci瘰kimi Prusami uda這 si osi庵n望 korzystne postanowienia pokojowe (mimo pora瞠k militarnych) przyznaj帷e w 1866 roku Wenecj W這chom. Kolejnym problemem by豉 kwestia Rzymu, pozostaj帷ego pod panowaniem papie瘸. W Rzymie stacjonowa造 si造 francuskie, co nie pozwala這 na jakie radykalne dzia豉nia. Jednak niepowodzenia francuskie w wojnie z Prusami z 1870 roku spowodowa造 wycofanie z Rzymu francuskiej za這gi. Po kl瘰ce Napoleona w 1870 roku wojska w這skie wkroczy造 do Rzymu, a ludno嗆 miasta w plebiscycie opowiedzia豉 si za przy陰czeniem do W這ch. Papie przeciwny po陰czeniu og這si si „wi篥niem Watykanu”. W lipcu 1871r uchwa陰 parlamentu przeniesiono stolic pa雟twa do Rzymu.

 
Artyku造